Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135



IV Stosunek komunistów do różnych partii opozycyjnych


Na podstawie rozdziału II zrozumiały jest sam przez się stosunek komunistów do ukształtowanych już partii robotniczych, a więc do czartystów w Anglii i do zwolenników reformy agrarnej w Ameryce Północnej.

Walczą oni o najbliższe cele i interesy klasy robotniczej, ale w ruchu dnia dzisiejszego reprezentują jednocześnie przyszłość ruchu. We Francji komuniści przyłączają się do partii socjalistyczno-demokratycznej36 przeciw konserwatywnej i radykalnej burżuazji, nie rezygnując bynajmniej z prawa do krytycznego stosunku do frazesów i złudzeń wypływających z rewolucyjnej tradycji.

W Szwajcarii popierają radykałów, nie łudząc się jednak co do tego, że partia ta składa się ze sprzecznych żywiołów, po części z demokratycznych socjalistów typu francuskiego, po części zaś z radykalnych burżua.
Wśród Polaków komuniści popierają partię, która rewolucję agrarną uważa za warunek wyzwolenia narodowego, tę samą partię, która wywołała powstanie krakowskie 1846 roku37.

W Niemczech partia komunistyczna walczy wspólnie z burżuazją, o ile burżuazja występuje rewolucyjnie, przeciw monarchii absolutnej, feudalnej własności ziemskiej i reakcyjnemu mieszczaństwu [„Kleinburgerei"].

Nie przestaje ona jednak ani na chwilę urabiać wśród robotników jak najbardziej jasnej świadomości wrogiego przeciwieństwa między burżuazją a proletariatem, aby robotnicy niemieccy mogli natychmiast obrócić warunki społeczne i polityczne, które burżuazja musi zaprowadzić wraz ze swym panowaniem, jako oręż przeciw niej samej, aby po obaleniu klas reakcyjnych w Niemczech zaczęła się niezwłocznie walka przeciw samej burżuazji.
Na Niemcy komuniści zwracają główną uwagę, ponieważ Niemcy znajdują się w przededniu rewolucji burżuazyjnej i ponieważ przewrotu tego dokonają w warunkach dalej posuniętego rozwoju cywilizacji europejskiej w ogóle i przy istnieniu o wiele bardziej rozwiniętego proletariatu, niż to było w Anglii w siedemnastym i we Francji w osiemnastym stuleciu, tak że niemiecka rewolucja burżuazyjna może być tylko bezpośrednim prologiem rewolucji proletariackiej.

Słowem, komuniści popierają wszędzie każdy ruch rewolucyjny przeciw istniejącym stosunkom społecznym i politycznym

We wszystkich tych ruchach wysuwają oni jako podstawowe zagadnienie ruchu zagadnienie własności, bez względu na to, czy przybrało ono bardziej lub mniej dojrzałą postać.

Wreszcie komuniści działają wszędzie na rzecz łączności i porozumienia między partiami demokratycznymi wszystkich krajów.

Komuniści uważają za niegodne ukrywanie swych poglądów i zamiarów. Oświadczają oni otwarcie, że cele ich mogą być osiągnięte jedynie przez obalenie przemocą całego dotychczasowego ustroju społecznego. Niechaj drżą panujące klasy przed rewolucją komunistyczną. Proletariusze nie mają w niej nic do stracenia prócz swych kajdan. Do zdobycia mają cały świat.

Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!

Przypisy


1 Przez burżuazję należy rozumieć klasę nowoczesnych kapitalistów, właścicieli środków produkcji, korzystających z pracy najemnej. Przez proletariat - klasę nowoczesnych robotników najemnych, którzy nie posiadając środków produkcji zmuszeni są, by istnieć, sprzedawać swą siłę roboczą. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
2 Tzn. ściśle mówiąc, historia przekazana nam na piśmie. W roku 1847 prehistoria społeczeństwa, organizacja społeczna poprzedzająca wszelką historię pisaną, była niemal zupełnie nie znana. Od tego czasu Haxthausen odkrył wspólne władanie ziemią w Rosji, Maurer wykazał, że jest ono społeczną podstawą stanowiącą punkt wyjścia rozwoju historycznego wszystkich szczepów niemieckich, stopniowo zaś ustalono, że gmina wiejska o wspólnym władaniu ziemią była pierwotną formą społeczeństwa od Indii po Irlandię. Wreszcie dzięki Morganowi, który uwieńczył te badania odkryciem właściwej istoty gens [rodu] i jej miejsca w plemieniu, została wyświetlona organizacja wewnętrzna tego pierwotnego społeczeństwa komunistycznego. Z rozkładem tej pierwotnej wspólnoty gminnej zaczyna się rozszczepienie społeczeństwa na odrębne i w końcu przeciwstawne sobie klasy. Próbowałem nakreślić ten proces rozkładu w „Pochodzeniu rodziny, własności prywatnej i państwa"; wydanie 2, Stuttgart 1886. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
3 W wydaniu angielskim z 1888 r. po słowach „zdobycze polityczne" dodano: „tej klasy". (przyp. red.)
4 W wydaniach z lat 1883 i 1890: „zrzeszenie". (przyp. red.)
„Komunami" nazywały się rodzące się miasta we Francji, nawet zanim jako „stan trzeci" wywalczyły sobie u swych feudalnych panów lokalny samorząd i prawa polityczne. Ogólnie mówiąc, jeżeli idzie o ekonomiczny rozwój burżuazji -wzięto tu jako typowy kraj Anglię, jeżeli zaś idzie o jej rozwój polityczny - Francję. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
Tak mieszkańcy miast włoskich i francuskich nazywali swoją gminę miejską po uzyskaniu od swych panów feudalnych w drodze wykupu lub walki pierwszych praw samorządowych. ([Uwaga Engelsa do wydania niemieckiego z 1890 r.).
5 W wydaniu angielskim z roku 1888 po słowach „niezależna republika miejska" dodano: „(jak we Włoszech i Niemczech)", a po słowach „stan trzeci monarchii": „(jak we Francji)". (przyp. red.)
6 W wydaniu niemieckim z roku 1890 zamiast „poprzednich" (früheren): „innych" (anderen). (przyp. red.)
7 W wydaniach z lat 1872 i 1890: „Przez swoją eksploatację". (przyp. red.)
8 W pierwszym wydaniu z roku 1848: „wojna pustosząca" (Verwustungskrieg), w następnych wydaniach: „wojna niszczycielska" {Vernichtungskrieg). (przyp. red.)
9 W wydaniach niemieckich z lat 1872,1883 i 1890 słowa „cywilizacji burżuazyjnej" są opuszczone. (przyp. red.)
10 W późniejszych dziełach Marks i Engels zamiast pojęć: „wartość pracy" i „cena pracy" używali wprowadzonych przez Marksa dokładniejszych określeń: „wartość siły roboczej" i „cena siły roboczej". - Red.
11 W wydaniu niemieckim z roku 1890 słowo „ostateczny" jest opuszczone. (przyp. red.)
12 W wydaniu pierwszym z roku 1848: „praca kobiet i dzieci". (przyp. red.)
13 W wydaniu angielskim z roku 1888 po słowie „koalicji" dodano: „(Trades' Unions)" [związków zawodowych]. (przyp. red.)
14 W wydaniu angielskim z roku 1888 zamiast słów „elementy własnego wykształcenia": „elementy własnego politycznego i ogólnego wykształcenia". (przyp. red.)
15 W wydaniu angielskim z roku 1888 zamiast „elementy wykształcenia": „elementy oświaty i postępu". (przyp. red.)
16  W wydaniu angielskim z roku 1888: „sekciarskich". (przyp. red.)
17 W wydaniu angielskim z roku 1888 zamiast „na wyzysku jednych ludzi przez drugich": „na wyzysku większości przez mniejszość".(przyp. red.)
18 W wydaniu angielskim z roku 1888 zamiast „wznieść się do stanowiska klasy narodowej": „wznieść się do stanowiska przewodzącej klasy narodu". (przyp. red.)
19 W wydaniu pierwszym z roku 1848 zamiast „narodu": „narodów". (przyp. red.)
20 W wydaniach z lat 1872,1883 i 1890: „w dziedzinie wiedzy". (przyp. red.)
21 W wydaniach niemieckich z lat 1872,1883 i 1890: „różnicy". (przyp. red.)
22 Chodzi tu nie o Restaurację angielską 1660-1689, lecz o Restaurację francuską 1814-1830. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
23 Legitymści - zwolennicy obalonej w r. 1830 dynastii Burbonów; reprezentowali interesy wielkiej szlachty rodowej. W walce przeciw panującej dynastii orleańskiej, która opierała się na arystokracji finansowej i wielkiej burżuazji, część legitymistów uciekała się nierzadko do demagogii społecznej, usiłując przedstawić się w charakterze obrońców ludzi pracy przed wyzyskiem ze strony burżuazji. (przyp. red.)
24 Młoda Anglia - grupa angielskich polityków i literatów należących do partii torysów, utworzona z początkiem lat czterdziestych XIX wieku. Przedstawiciele Młodej Anglii, którzy dawali wyraz niezadowoleniu arystokracji ziemskiej z powodu wzrastającej gospodarczej i politycznej potęgi burżuazji, próbowali za pomocą demagogii zdobyć wpływ na klasę robotniczą, aby ją wykorzystać w swojej walce przeciw burżuazji. Głośnymi przedstawicielami Młodej Anglii byli m.in. Disraeli i Thomas Carlyle. (przyp. red.)
25 W wydaniu angielskim z roku 1888 po słowach „złotych jabłek" dodano: „spadających z drzewa przemysłu". (przyp. red.)
26 Dotyczy to głównie Niemiec, gdzie arystokracja ziemska i junkrzy uprawiają większą część swych majątków na własny rachunek przy pomocy rządców i są przy tym wielkimi producentami buraków cukrowych i gorzałki. Bogatsi arystokraci angielscy nie zniżyli się jeszcze do tego; lecz i oni umieją doskonale wynagradzać sobie spadek renty przez użyczanie swych nazwisk założycielom mniej lub bardziej wątpliwych towarzystw akcyjnych. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
27 W wydaniach z roku 1848: „święty" i „dzisiejszy"; w wydaniach z lat 1872,1883 i 1890: „chrześcijański". (przyp. red.)
28 W wydaniu angielskim z roku 1888 zdanie to brzmi inaczej: „W końcu, kiedy uparte fakty historyczne rozwiały resztki upajających złudzeń, ta forma socjalizmu wyrodziła się w żałosny kociokwik". (przyp. red.)
29 W wydaniach niemieckich z lat 1872, 1883 i 1890 słowa „na temat prawdziwego społeczeństwa" są opuszczone. (przyp. red.)
30 W wydaniu angielskim z roku 1888 zamiast „łyka małomiasteczkowego": „niemieckiego filistra". (przyp. red.)
31 Burza rewolucyjna roku 1848 zmiotła cały ten nędzny kierunek, a rzecznikom jego odebrała chęć dalszego parania się socjalizmem. Głównym przedstawicielem i klasycznym typem tego kierunku jest pan Karol Griin. (Uwaga Engelsa do wydania niemieckiego z 1890 r.).
32 W wydaniach niemieckich z lat 1872,1883 i 1890: „rodzą się". (przyp. red.)
33 Nazwę falansterów nosiły projektowane przez Karola Fouriera kolonie socjalistyczne; Ikarią nazwał Cabet swoją utopię, a później swoją komunistyczną kolonię w Ameryce. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
„Home colonies" (kolonie w kraju) - tak nazywa Owen swoje wzorowe społeczeństwa komunistyczne. Falansterami nazywały się projektowane przez Fouriera pałace społeczne. Nazwę Ikarii nosi utopijny, fantastyczny kraj, którego komunistyczne urządzenie opisywał Cabet. (Uwaga Engelsa do wydania niemieckiego z 1890 r.).
34 W wydaniach niemieckich z lat 1872,1883 i 1890 zamiast Jedynie": „jeszcze". (przyp. red.)
35 Reformiści - stronnicy paryskiej gazety „La Reforme", którzy domagali się ustanowienia republiki oraz przeprowadzenie reform demokratycznych i społecznych. (przyp. red.)
36 Partię tę reprezentował wówczas w parlamencie Ledru-Rollin, w literaturze - Louis Blanc, w prasie codziennej - pismo „La Reforme". Nazwą „socjaldemokracja" określali jej autorzy odłam partii demokratycznej albo republikańskiej, mający zabarwienie mniej lub bardziej socjalistyczne. (Uwaga Engelsa do wydania angielskiego z 1888 r.).
Partię, która mieniła się wówczas we Francji socjalistyczno-demokratyczną, reprezentował w polityce Ledru-Rollin, a w literaturze Louis Blanc; była więc ona czymś zupełnie różnym od dzisiejszej socjaldemokracji niemieckiej. (Uwaga Engelsa do wydania niemieckiego z 1890 r.).
37 Na początku 1846 r. przygotowywano na ziemiach polskich nowe powstanie. Inicjatorami powstania byli przeważnie polscy rewolucyjni demokraci. W rezultacie zdrady ze strony elementów drobnoszlacheckich i aresztowania przywódców powstania przez policję pruską, powstanie ogólne zostało udaremnione. Wybuchły tylko odosobnione ruchy rewolucyjne. Jedynie w Krakowie, który od roku 1815 był wolnym miastem i podlegał wspólnej kontroli Austrii, Rosji i Prus, powstańcy odnieśli 22 lutego zwycięstwo i utworzyli Rząd Narodowy, który ogłosił manifest o zniesieniu powinności feudalnych. Równocześnie wybuchło powstanie chłopów ukraińskich w Galicji. Dzięki wykorzystaniu przeciwieństw klasowych i narodowościowych między drobną szlachtą i chłopami władzom austriackim udało się doprowadzić w kilku wypadkach do starć między oddziałami powstańczymi drobnej szlachty i zbuntowanymi chłopami. Powstanie Krakowskie zostało zdławione w początkach marca 1846 r. Następnie rząd austriacki stłumił ruch chłopski w Galicji. W listopadzie 1846 r. rządy Austrii, Prus i Rosji podpisały układ, na mocy którego Kraków został przyłączony do Austrii. (przyp. red.)


"Manifest Partii Komunistycznej" został napisany przez Karola Maksa i Fryderyka Engelsa jako program Związku Komunistów i po raz pierwszy wydany drukiem w Londynie w lutym 1848 roku. W licznych wydaniach (2 wydania niemieckie i 6 obcojęzycznych) roku 1848 nazwiska autorów nie były podane. Zostały one wymienione dopiero przy wydaniu angielskim roku 1850. Od niemieckiego wydania 1872 roku „Manifest Partii Komunistycznej" ukazywał się pod skróconym tytułem: „Manifest Komunistyczny".

Podstawa niniejszego wydania: Karol Marks, Fryderyk Engels, Dzieła, tom 4, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1962.

Tłumaczenie nieznanego autora. Przygotowanie do wydania i redakcja tekstu: Tadeusz Zabłudowski. Korekta: Piotr Strębski.

Publikacja elektroniczna: Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej (Uniwersytet Warszawski) Warszawa 2007

Cytowanie artykułu:
Marks Karol, Engels Fryderyk : Manifest Komunistyczny [online]. Przegląd Anarchistyczny, [dostęp: 29.10.2020]. Dostępny w Internecie: http://przeglad-anarchistyczny.org/marksizm/165-manifest-komunistyczny?start=4

Przypis zgodny ze standardem PN-ISO 690-2:1999. Informacja i dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Dokumenty elektroniczne i ich części.

(Strona 5 z 5)
Artykuł aktualizowany: 25.11.2009

Karol Marks

Karl Heinrich Marx (1818-1883) był niemieckim filozofem, ekonomistą, historykiem, politologiem, socjologiem, komunistą i rewolucjonistą. Jego idee uznawane są za fundament dla współczesnych koncepcji komunistycznych i radykalnie socjalistycznych.

Marks podsumował swoje poglądy w pierwszym wersie, pierwszego rozdziału "Manifestu komunistycznego", opublikowanego w 1848: "Historia wszystkich dotychczasowych społeczeństw jest historią walk klasowych."

Marks twierdził, że kapitalizm, tak jak poprzednie systemy społeczno-gospodarcze, nieuchronnie produkują wewnętrznego napięcia, które doprowadzą do jego zniszczenia. Podobnie jak kapitalizm zastąpił feudalizmu, socjalizm będzie z kolei musiał zastąpić kapitalizm i doprowadzić do bezpaństwowego i bezklasowego społeczeństwa nazwanego przez Marksa "czystym komunizmem". Nastąpić ma on po okresie przejściowym nazwanym "dyktaturą proletariatu", lub też "państwem robotniczym" i "robotniczą demokracją".

W 1864 Marks był współtwórcą i przewodniczącym Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników. W 1869 r. wydany został pierwszy tom jego największego dzieła: Kapitału, jeden z sześciu zamierzonych przez Marksa. Dwa kolejne wydane zostały już po jego śmierci przez jego współpracownika Fryderyka Engelsa, na podstawie zgromadzonych zapisków.

Teoria Marksa, nazwana przezeń "materializmem historycznym", a przez Engelsa "socjalizmem naukowym" lub "materializmem dialektycznym", opiera się na heglowskiej tezie, że historia przejawia się w dialektyce - ścieraniu się przeciwstawnych sił. Hegel był filozofem idealistycznym i uważał, że świat materialny jest światem pozorów, natomiast rzeczywistość jest idealna. Marks zaadaptował na potrzeby swojego systemu pojęcie dialektyki, odrzucił jednak idealizm Hegla. Kontynuował materialistyczne idee Ludwika Feuerbacha. Podobnie jak Hegel i inni filozofowie, Marks odróżniał pozory od rzeczywistości, jednak jego zdaniem tylko uwarunkowane historycznie i społecznie ideologie uniemożliwiają ludziom jasny ogląd warunków materialnych w jakich żyją.

Marksowska analiza historii oparta jest na rozróżnieniu między środkami produkcji (czyli przedmiotami, których używamy w procesie produkcji, jak ziemia, zasoby naturalne i technologia) a społecznymi stosunkami produkcji (czyli relacjami społecznymi, które określają wykorzystywanie środków produkcji). Oba te pojęcia obejmują również sposoby produkcji - Marks stwierdził, że w danej społeczności sposoby produkcji zmieniają się z biegiem czasu, a społeczeństwa europejskie dokonały postępu od feudalnych sposobów produkcji do kapitalistycznych sposobów produkcji. Marks wierzył, że środki produkcji zmieniają się szybciej niż stosunki produkcji, a rozdźwięk między bazą i nadbudową jest główną przyczyną konfliktów społecznych.

Całokształt prac Karola Marksa i Fryderyka Engelsa przedstawiał całościową analizę historii i społeczeństwa w terminach klasowych. Ich następcy, odwołując się do tych analiz, rozwinęli filozofię ekonomiczną i polityczną nazywaną marksizmem. Wśród nich szybko doszło do sporów o interpretacje terminów marksowskich i odniesienie ich do aktualnej sytuacji ekonomicznej i politycznej.