Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Powstanie w Lyonie

W czasie trwania nasilonego konfliktu w Międzynarodówce, Bakunin nie zrezygnował ze swej działalności rewolucyjnej. W 1871 roku wziął udział w powstaniu w Lyonie. Francja stała w obliczu kompletnej klęski w wojnie z bismarckowskimi Niemcami. Według Bakunina taki obrót rzeczy oznaczał przegraną sprawy rewolucji na długie lata, swoje obawy co do takiego rozwoju sytuacji wyłożył w broszurze Listy do Francuza.

11 sierpnia 1871 r. pisał Bakunin z Locarno do Ogariowa:

Ty, wśród zawieruchy wydarzeń, myślisz tylko o nowym zamierzonym piśmie [...]. Tobie dobrze, tyś tylko Rosjanin, zaś ja jestem internacjonalista, wskutek czego wypadki wzbudziły we mnie istną gorączkę. W ciągu trzech dni napisałem dwadzieścia trzy duże listy [...]. Wypracowałem cały plan.

Natomiast 31 sierpnia pisał:

Jedyna rzecz, jaka może ocalić Francję wśród strasznego, śmiertelnego niebezpieczeństwa, zewnętrznego i wewnętrznego, które jej obecnie grozi to żywiołowe, ogromne, pełne namiętności i energii, anarchiczne, niszczące, dzikie powstanie mas ludowych na całej przestrzeni Francji [...]. Oczywiście, burżuazja jest do tego niezdolna. Dla niej będzie to koniec świata, śmierć całej cywilizacji. Raczej pogodzi się z panowaniem Prusaków i bonapartystów, niż zniesie dzikie powstanie ludowe, przymusową niwelację [nierówności], to nielitościwe i całkowite zniesienie jej przywilejów ekonomicznych i socjalnych. [...] Należy dokonać rewolucji we wsiach, wywoławszy ruch rewolucyjny wśród samych chłopów, popychając ich do zburzenia własnymi rękami istniejącego porządku społecznego, wszystkich instytucji politycznych i cywilnych i do dokonania, do zorganizowania we wsiach anarchii. [...] Jeden tylko środek ku temu istnieje: mówić z nimi i popychać ich w kierunku ich własnych instynktów. Lubią oni ziemię, niech biorą całą ziemię i niech wypędzają z niej wszystkich właścicieli, eksploatujących cudzą pracę. Nie mają żadnej ochoty do płacenia długów hipotecznych, podatków, niech nie płacą ich więcej. Niech ci z nich, którzy nie chcą płacić swych długów osobistych, nie będą nadal przymuszani do ich płacenia. Na koniec, nienawidzą oni służby wojskowej, niech już nie będą zmuszani do dawania żołnierza. [...] Chłopi zdziałają przeciwko Prusakom to, co zdziałali przeciwko nim w 1792 roku. Trzeba tylko, żeby owładnął nimi bies, zaś jedynie rewolucja anarchiczna może wpędzić w ich ciało tego biesa. [...] Pozwolimy im podzielić między siebie ziemie odebrane od właścicieli burżuazyjnych, czy nie utrwali się przez to własności prywatnej na bardzo trwałej i nowej podstawie? Bynajmniej, gdyż brak jej będzie prawnej i politycznej sankcji państwa; państwo i wszystkie urządzenia prawne [...] muszą niechybnie zniknąć w wichrze anarchii rewolucyjnej [...].

Lecz to będzie wojna domowa, powiecie [...]. Tak, to będzie wojna domowa. Nie bójcie się, że wojna domowa, anarchia doprowadzą do ruiny wsi. We wszelkim społeczeństwie ludzkim istnieje duży zasób instynktu samozachowawczego, czyli anarchii społecznej, która je uchroni od wszelkiego niebezpieczeństwa zagłady. Powinniście pogrążyć się w anarchii. [...] Francja nie ma powodu obawiania się tego nieszczęścia - tego szczęścia! Dzięki Prusakom ziściło się ono. Maszyna państwa francuskiego została złamana, a Gambetta, Thiers i Trochu, wszyscy razem, nawet gdyby przywołali na pomoc bonapartystowskiego ludożercę Palikao, nie przywrócą jej. Francja nie może już być zelektryzowana ideą wielkości narodowej ani nawet ideą honoru narodowego. Wszystko to już pozostało w tyle. Nie może więcej bronić się przed obcą inwazją siłą aparatu administracyjnego. Cóż więc pozostaje Francji do jej ocalenia? Rewolucja socjalna, anarchia wewnętrzna i narodowa dziś, jutro światowa. [...] Francja jako państwo zginęła, i że może na powrót odzyskać swą wielkość, nie dawną, narodową, lecz nową, na ten raz międzynarodową, tylko na drodze masowego powstania narodu francuskiego, to jest na drodze rewolucji socjalnej.

Na południu Francji, w Lyonie, w Marsylii, istniały sekcje Aliansu Demokracji Socjalistycznej. 4 września 1871 roku Bakunin napisał obszerny list do swojego wspłópracownika w Lyonie Alberta Richarda wzywając do działania.

15 września sam Bakunin przybył do Lyonu. Utworzony zostaje Komitet Ocalenia Publicznego. 26 września Federacja Rewolucyjna Gmin Francuskich, która wydaje odezwę następującej treści:

Stan opłakany, w jakim znajduje się kraj, niemoc władz urzędowych i indyferentyzm klas uprzywilejowanych zaprowadziły naród francuski nad kraniec zguby.
Jeśli lud, rewolucyjnie zorganizowany, nie pośpieszy z czynem, to przyszłość jego zginęła, rewolucja zginęła, wszystko zginęło. Zważywszy rozmiary niebezpieczeństwa i biorąc pod uwagę, że nie można odkładać ani na chwilę rozpaczliwego wystąpienia ludu, delegaci sfederowanych Komitetów Ocalenia Francji, łącznie z Komitetem Centralnym, proponują przyjęcie niezwłoczne następującej uchwały:

1. Machina administracyjna i rządowa państwa, które stało się bezsilne, kasuje się. Naród francuski powraca do pełni swych praw (rentre en pleine possession de lui-meme).

2. Zawieszeniu ulegają sądy karne i cywilne, kasuje się płatność podatków i hipotek, państwo nie może się mieszać do płacenia długów prywatnych; wszystkie organizacje municypalne zastąpione zostają przez komitety ocalenia Francji, które znajdować się będą pod bezpośrednią kontrolą ludu. Każdy komitet głównego miasta departamentowego wyśle dwóch delegatów, którzy łącznie utworzą Konwent Ocalenia Francji. Konwent ten zbierze się w ratuszu Lyonu i poparty przez cały lud, ocali Francję. Do broni!". (Cette convention, appuyee par le Peuple entier, sauvera la France. Aux Armes!!!).

Zaczęto czynić przygotowania do niezwłocznego wybuchu. Od ranka 28 września rozpoczęto agitację w warsztatach narodowych. Kilkutysięczny tłum, na którego czele stanął Saignes, z czerwonymi sztandarami, przybył na plac przed Radą Miejską. Jednocześnie rozesłano agitatorów do oddziałów Gwardii Narodowej, aby ją przeciągnąć na stronę rewolucji socjalnej. Część manifestantów, a w ich liczbie Bakunin, przedostała się do wnętrza Rady Miejskiej. Saignes wygłosił z balkonu przemówienie rewolucyjne do tłumu i ogłosił generała Cluseret głównodowodzącym sfederowanych armii rewolucyjnych Francji południowej. Tymczasem do ratusza przybył mer Lyonu Henon i zobaczywszy ogromną postać Bakunina, perorującego w wielkiej sali, kazał go aresztować. Lada chwila mógł być uwięziony Cluseret, który znajdował się w gmachu ratusza. Wtem tłum z placu wtargnął do ratusza i zawładnął gmachem, Cluseret i Bakunin byli wolni, Richard i Bastelica, aresztowani na ulicy przez oficerów Gwardii Narodowej, również zostali odbici przez manifestantów. Komitet Ocalenia Francji był na chwilę panem położenia.

Tak relacjonował te wydarzenia Albert Richard:

Bakunin od początku dostał się do poczekalni Rady Miejskiej, gdzie z powodu swego wysokiego wzrostu i herkulesowej postury górował nad wzburzonymi grupkami...Mer Lyonu, pan Henon, przybył do tej sali i zobaczył Bakunina. Zawołał obecnych tam oficerów, których było coraz więcej, więcej niż rewolucjonistów i kazał zaaresztować Bakunina... ten incydent przyspieszył wybuch zamieszek i całkiem je skompromitował, doprowadzając przedwcześnie do czynów rewolucyjnych, zanim podjęto jakiekolwiek poważne działanie.

Tymczasem na placu przed ratuszem zaczęły gromadzić się coraz liczniejsze oddziały Gwardii Narodowej. Tłum ustąpił z placu; członkowie Komitetu Ocalenia pod wieczór zaczęli opuszczać gmach ratusza. Na drugi dzień Bakunin opuszcza Lyon.

12 października Komitet ponawia próbę przewrotu (już bez udziału Bakunina), także zakończoną niepowodzeniem. Bakunin pod wpływem wydarzeń Lyońskich i wojny francusko-pruskiej w 1871 roku rozpoczął pisanie pracy Państwowość i anarchia.

Mimo, prowadzenia ożywionej działalności w zachodniej Europie nie zapomniał Bakunin o swoich planach wschodnich. W marcu 1872 roku z jego inicjatywy powstaje imigracyjne "Rosyjskie Braterstwo", w czerwcu pisze program dla Polskiego Towarzystwa Socjal-Rewolucyjnego, a w lipcu wziął udział w tajnym spotkaniu serbskich socjalistów. Efektem tych dzialań było powstanie w Zurichu Słowiańskiej sekcji Międzynarodówki, która zostaje przyjęta podczas kongresu Federacji Jurajskiej w sierpniu. Razem z rosyjską emigracją rewolucyjną tworzą drukarnię, której zadaniem ma być publikowanie rosyjskojęzycznej literatury propagandowej dla kraju. Jako pierwsza ukazuje się Bakuninowska Państwowość i anarchia.

We wrześniu 1872 roku, powstało Międzynarodowe Braterstwo, tajna organizacja rewolucyjna, dla której Bakunin napisał statut. W jej skład weszli min. Nabruzzi, Malatesta, Morago...

W 1873 roku Bakunin osobistym udziałem usiłuje wspomóc powstanie w Hiszpanii. Wybuchło ono w czerwcu. Bezposrednią przyczyną był bunt republikańskich "kantonalistów", zwolenników decentralizacji państwa hiszpańskiego. Działająca prężnie tamtejsza sekcja Międzynarodówki, postanowiła wykorzystać kryzys dla swoich celów. Powstańcom udało się zawładnąć wszystkimi większymi miastami poza Barceloną i Madrytem. W mieście Alcoy powstał Komitet Ocalenia Publicznego. Ze względu na nieprzygotowanie wynikłe ze spontaniczności działań, powstanie zostało zduszone przez rząd.

W październiku 1873 roku w Biuletynie Federacji Jurajskiej Bakunin publikuje list z zawiadomieniem, iż wycofuje się z Międzynarodówki. W liście tym, wspominał o odbytych niedawno kongresach dwóch międzynarodówek, wyraził dumę i radość z powodu sukcesów bliskiej mu frakcji i politowanie z lichych wyników kongresu marksistów, który "na próżno usiłował sklecić rozbitą i odtąd w pośmiewisko obróconą dyktaturę pana Marksa".

Dziś, gdy zwycięstwo stało się faktem dokonanym, każdy ma wolność postępowania zgodnie ze swymi poglądami osobistymi. I ja korzystam z tego, drodzy towarzysze, by prosić was o przyjęcie mej dymisji jako członka Federacji Jurajskiej i członka Międzynarodówki". [...] Otóż - przekonany jestem, że czas długich mów teoretycznych, drukowanych czy ustnych, minął. W ciągu ostatnich lat dziewięciu w łonie Międzynarodówki rozwinięto więcej idei, niż ich trzeba byłoby dla zbawienia świata, gdyby same idee mogły go zbawić [...]. Przyszedł czas nie na idee, lecz na fakty i czyny. List kończy: Aż do śmierci będę wasz. Wasz brat M. Bakunin
(Strona 14 z 16)
Artykuł aktualizowany: 23.11.2009