Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 129

Warning: Illegal string offset 'active' in /templates/yoo_scoop/html/pagination.php on line 135

Powstanie w Dreźnie i aresztowanie Bakunina

Po upadku powstania praskiego Bakunin przebywał nielegalnie w Lipsku. Rozwój sytuacji politycznej w Europie, pomimo postępu reakcji we Francji i Niemczech, pozwalał mu liczyć jeszcze na odrodzenie ruchu w Czechach. Chciał więc być blisko, by łatwiej móc utrzymywać stosunki z działaczami czeskimi i wpływać na kierunek propagandy. Utrzymywał także kontakty z lewicą ruchu demokratycznego w Saksoni. W lutym, pod fałszywym nazwiskiem Schwartz, przybywa do Drezna, gdzie 3 maja 1849 roku wybucha republikańskie powstanie. Po tym jak król saski odmówił przyjęcia w swym państwie konstytucji opracowanej przez parlament frankfurcki, poparte przez demokratyczne mieszczaństwo i robotników, zaczęto organizować demonstracje uliczne. 3 maja podczas manifestacji antyrządowej wojsko otworzyło ogień. To było sygnałem do rewolucji w mieście. Na ulicach zjawiły się barykady, tłumy uzbrojonej ludności wystąpiły do walki z wojskiem. Bakunin rzuca się w wir walki i staje się jednym z przywódców tego powstania. Fryderyk Engels w korespondencji do New York Daily Tribune pisał, iż powstańcy w Dreźnie "znaleźli przywódcę zdolnego i zrównoważonego w osobie wygnańca rosyjskiego Michała Bakunina".

Konrad Świerczyński w Życiorysie Bakunina, podaje cytat "jednego z reakcyjnych pisarzy" opisujący jego działania podczas drezdeńskiego powstania:

Pożoga stała się jego zasadą i nawet rząd rewolucyjny drżał przed jego nieokiełznaną energią... Bakunin stawał się tym radykalniejszy, im bardziej zbliżała się chwila rozstrzygająca. Całe miasto bało się tego człowieka. Postanowieniami rządu rewolucyjnego nie krępował się wcale. Działał po prostu tak, jak tego wymagały okoliczności, nie oglądając się na deklamacje polityków.

Na drugi dzień rano król saski opuścił miasto. W Dreźnie utworzony został rząd tymczasowy, większa część miasta znalazła się w ręku rewolucjonistów. Słaba załoga wojskowa obwarowała się w paru gmachach. Lecz rząd zwrócił się o pomoc do Prus. 6 maja nadciągnęły zbrojne posiłki saskie i pruskie, zawrzał bój, w którym wojska rządowe, wyposażone w artylerię, miały przewagę. Powstanie w Dreźnie zostało zduszone.

7 maja Bakunin wraz z jednym z członków rządu rewolucyjnego, Heubnerem, opuścił Drezno, kierując się najpierw do Freibergu, następnie do Chemnitz. Tu zostali obydwaj w nocy na 10 maja aresztowani. Wieczorem tego samego dnia Bakunin znajdował się już w więzieniu drezdeńskim.

Do lipca 1850 roku przesiedział w więzieniach saskich: w Dreźnie, Neustadt, Konigstein. 14 stycznia 1850 roku zapadł wyrok saskiego sądu wojennego, skazujący go na karę śmierci.

Bakunin tak skomentował wyrok:

W historii rozstrzyga tylko zwycięski wynik. Gdybym zwyciężył, uważano by mnie za wielkiego człowieka, ponieważ jednak pokonano mnie, zostanę skazany na śmierć.

Tymczasem w maju 1849 roku rząd austriacki wpadł na trop spisku praskiego. W lipcu 1850 roku rząd saski wydał Bakunina Austrii, tu znowu czekało go więzienie, najpierw w Pradze, potem w twierdzy w Ołomuńcu (Olmutz). Próbując wydobyć od niego informacje dot. ruchu słowiańskiego, trzymano go w ciemnym lochu, przykutym do ściany. 15 maja 1851 roku austriacki sąd wojenny skazał Bakunina na karę śmierci, za "przestępstwo zdrady państwa wobec imperium austriackiego". Ale i tym razem wyrok nie mógł zostać wykonany, Bakunin został bowiem przekazany Rosji, która dawno już dopominała się o wydanie jej więźnia. Władze austriackie odesłały Bakunina do granicy rosyjskiej, gdzie zdjęto z niego kajdany austriackie i nałożono rosyjskie, znacznie cięższe. Bakunin, ujrzawszy żołnierzy rosyjskich, zawołał: "W kraju ojczystym i umierać jest miło". "Nie wolno rozmawiać" - brzmiała pierwsza odpowiedź kraju ojczystego przez usta oficera żandarmów.

Twierdza Pietropawłowska, Szlisselburg i wreszcie zesłanie sybirskie - to następne etapy życia Bakunina.

W 1851 r. prasę europejską obiega, jak się później okazuje falszywa, pogłoska o śmierci Bakunina.

Demokrata Polski z 2 listopada 1851 roku daje wyraz uczuciom, jakie ogarnęły polską emigrację na tę wieść:

Dzienniki zagraniczne donoszą, iż współwyznawca nasz - przyjaciel nasz, bo, jakkolwiek Moskal, był przyjacielem Polski - spólnik usiłowań naszych nad uczynieniem Słowian godnymi pobratymstwa narodu naszego, przez przeciągnięcie ich z obozu despotyzmu do obozu wolności, Bakunin, odpokutowawszy swe szlachetne zamiary w dwuletnim, naprzód saskim, potem austriackim, a nareszcie moskiewskim w Szlisselburgu więzieniu, uwieńczył życie Apostoła Męczennika śmiercią. Wiadomo jest, jak z nieustraszoną śmiałością, przed katami raczej aniżeli sędziami swoimi, stwierdzał w kajdanach wiarę, jaką na wygnaniu, orężem na barykadach Drezna bronił, a słowem z mównic publicznych, przy oklaskach słuchaczy swych, głosił; wiadomo, jak nikczemnie przez austriackich oprawców wydanym został katom moskiewskim. Aby przelać w czytelników "Demokraty" boleść i uwielbienie nasze, dość zatem będzie przypomnieć im serdeczną jego mowę na obchodzie paryskim listopadowej rocznicy i ową odezwę do Słowian, która, lubo bez udziału Centralizacji pisana, była jeno, rozwinięciem jej braterskiego do nich wezwania.
(Strona 6 z 16)
Artykuł aktualizowany: 23.11.2009