Autonomia robotnicza

Autonomia robotnicza
Aby zapobiec degeneracji ruchu społecznego, włoscy autonomiści zrealizowali koncepcję, wybiegającą o krok dalej od realiów ruchów czy partii oficjalnie kontestujących, lecz rzeczywiście potwierdzających istnienie kapitalizmu, w jego ewentualnie odświeżonej formie i treści. Dokonali analizy z punktu widzenia tych, którzy najbardziej odczuwali agresywny charakter gospodarki.

Marksizm i anarchizm

Marksizm i anarchizm
Upadek marksizmu w sferze politycznej i kompromitacja praktycznej realizacji idei „dyktatury proletariatu”, pociągnęły za sobą ogromne przeobrażenia na płaszczyźnie kulturowej. Ideolodzy systemu kapitalistycznego, mogli więc ogłosić „koniec historii”, ruch rewolucyjny został wyrugowany nie tylko w sensie fizycznym, zniknął również z ludzkich umysłów.

Teorie kryzysu

Teorie kryzysu
Czy kryzysy są wpisane w naturę sytemu kapitalistycznego, czy też są wywołane czynnikami wobec niego zewnętrznymi? Rozstrzygnięcie tego dylematu oczywiście ma spore znaczenie dla postawy, jaką dziś przyjmiemy: odrzucimy system w całości, czy będziemy starali się go jedynie reformować... aby dotrwał do następnego wstrząsu.

Samorządowa alternatywa

Samorządowa alternatywa
Czy w latach 80. istniała w ruchu "Solidarność" samorządowa alternatywa, zarówno dla PRL-owskiego socjalizmu, jak i dla kapitalizmu? Co się z nią stało? Czy samorządowa rewolucja została zdradzona, a jeśli tak to przez kogo? Na te pytania, mające fundamentalne znaczenie dla zrozumienia dzisiejszej sytuacji w Polsce, staramy się znaleźć odpowiedź w "Przeglądzie".

Pojęcie wprowadzone przez Gillese'a Deleuze i Félixa Guattari'ego w książce Mille Plateaux. Według autorów biblijny exodus Żydów z Egiptu symbolizuje ucieczkę, będącą nowym sposobem rozumienia rewolucji. Pojęcie to zostało przyjte przez Antonio Negriego oraz Michalea Hardta, którzy w książce Multitude piszą, iż Żydzi podczas ucieczki z Egiptu musieli bronić się przed faraonem. Opowieść biblijna ukazuje, że dialektyczna relacja (która często pojawia się np. w teoriach pacyfistycznych) nie występuje zawsze. W ujęciu dialektycznym zachowanie masy musi być przeciwieństwem ataku suwerennej władzy, przez co odpowiedzią na represyjną przemoc powinno być zupełne niestosowanie przemocy. Exodus nigdy jednak nie był pokojowy i pojednawczy, wymaga on aktywnego oporu, walki. Ucieczka kojarzona jest tutaj z samoobroną. Exodus rozumiany jest jako rozszerzenie "odmowy pracy" na całość kapitalistycznych stosunków społecznych, jako ogólna strategia odmowy bądź ucieczki. W jego założeniach struktury zarządzania społeczeństwem są zwalczane nie poprzez bespośrednią opozycję lecz za pomocą wycofania. Exodus w ten sposób oznacza alterenatywę dla dialektycznych form polityki, gdzie często występują dwie antagonistyczne strony zamknięte w ramach sprzeczności, ostatecznie podobne do siebie jak w statycznym lustrzanym odbiciu. Dialektyczne ujęcie polityki tworzy negację, a exodus działa poprzez obejmowanie. Państwo rozpadnie się nie poprzez masowy wybuch w jego centrum, lecz masowe wycofanie z jego podstaw, opuszczenie narzędzi, które je wspierają. Polityka wycofania równocześnie ustanawia nowe społeczeństwo, nową republikę. W takim ujęciu exodus możemy rozumieć jako zaangażowane wycofanie, bądź zakończenie pewnych działąń na rzecz rozpoczęcia nowych, co zarówno stanowi opór wobec zastanego porządku społecznego, a zarazem tworzy wobec niego alternatywę.
Artykuł aktualizowany: 12.12.2010