Autonomia robotnicza

Autonomia robotnicza
Aby zapobiec degeneracji ruchu społecznego, włoscy autonomiści zrealizowali koncepcję, wybiegającą o krok dalej od realiów ruchów czy partii oficjalnie kontestujących, lecz rzeczywiście potwierdzających istnienie kapitalizmu, w jego ewentualnie odświeżonej formie i treści. Dokonali analizy z punktu widzenia tych, którzy najbardziej odczuwali agresywny charakter gospodarki.

Marksizm i anarchizm

Marksizm i anarchizm
Upadek marksizmu w sferze politycznej i kompromitacja praktycznej realizacji idei „dyktatury proletariatu”, pociągnęły za sobą ogromne przeobrażenia na płaszczyźnie kulturowej. Ideolodzy systemu kapitalistycznego, mogli więc ogłosić „koniec historii”, ruch rewolucyjny został wyrugowany nie tylko w sensie fizycznym, zniknął również z ludzkich umysłów.

Teorie kryzysu

Teorie kryzysu
Czy kryzysy są wpisane w naturę sytemu kapitalistycznego, czy też są wywołane czynnikami wobec niego zewnętrznymi? Rozstrzygnięcie tego dylematu oczywiście ma spore znaczenie dla postawy, jaką dziś przyjmiemy: odrzucimy system w całości, czy będziemy starali się go jedynie reformować... aby dotrwał do następnego wstrząsu.

Samorządowa alternatywa

Samorządowa alternatywa
Czy w latach 80. istniała w ruchu "Solidarność" samorządowa alternatywa, zarówno dla PRL-owskiego socjalizmu, jak i dla kapitalizmu? Co się z nią stało? Czy samorządowa rewolucja została zdradzona, a jeśli tak to przez kogo? Na te pytania, mające fundamentalne znaczenie dla zrozumienia dzisiejszej sytuacji w Polsce, staramy się znaleźć odpowiedź w "Przeglądzie".

Platformizm – tendencja organizacyjna w ramach ruchu anarchistycznego, nawiązująca do poglądów przedstawionych przez grupę Dieło Truda w publikacji pt. Platforma organizacyjna wolnościowego komunizmu (1926), w oparciu o doświadczenia wyniesione z rewolucji rosyjskiej 1917.

W Platformie zawarto wskazówki o sposobie i środkach walki, które byłyby bardziej efektywne i przychylnie przyjmowane przez społeczeństwo. Autorzy określili także zasady członkostwa, rolę ideologów i organizatorów w tworzeniu struktur efektywnego ruchu anarchistycznego. Za przyczynę porażki rosyjskich anarchokomunistów uznali brak wspólnej organizacji i polityczne niezdecydowanie. Zaproponowano w niej utworzenie Powszechnego Związku Anarchistycznego.

Publikacja została ostro skrytykowana przez część anarchistów – m.in. Errico Malatestę i Aleksandra Berkmana. Oskarżyli oni autorów Platformy o "bolszewicki anarchizm", który maszeruje "krok przed bolszewikami". Nawoływania do "kolektywnej odpowiedzialności" potraktowano jako naruszenie autonomii jednostek, krytyką objęto propozycję utworzenia Powszechnego Związku Anarchistycznego - jako czegoś w rodzaju anarchistycznej partii politycznej.

"Platforma" uzyskała pewien wpływ w międzynarodowy ruch anarchokomunistycznym dopiero w późniejszym czasie, po II wojnie światowej (zwłaszcza we Francji). Również obecnie istnieje szereg organizacji odwołujących się do przedstawionych w niej poglądów.
Artykuł aktualizowany: 22.12.2009