Autonomia robotnicza

Autonomia robotnicza
Aby zapobiec degeneracji ruchu społecznego, włoscy autonomiści zrealizowali koncepcję, wybiegającą o krok dalej od realiów ruchów czy partii oficjalnie kontestujących, lecz rzeczywiście potwierdzających istnienie kapitalizmu, w jego ewentualnie odświeżonej formie i treści. Dokonali analizy z punktu widzenia tych, którzy najbardziej odczuwali agresywny charakter gospodarki.

Marksizm i anarchizm

Marksizm i anarchizm
Upadek marksizmu w sferze politycznej i kompromitacja praktycznej realizacji idei „dyktatury proletariatu”, pociągnęły za sobą ogromne przeobrażenia na płaszczyźnie kulturowej. Ideolodzy systemu kapitalistycznego, mogli więc ogłosić „koniec historii”, ruch rewolucyjny został wyrugowany nie tylko w sensie fizycznym, zniknął również z ludzkich umysłów.

Teorie kryzysu

Teorie kryzysu
Czy kryzysy są wpisane w naturę sytemu kapitalistycznego, czy też są wywołane czynnikami wobec niego zewnętrznymi? Rozstrzygnięcie tego dylematu oczywiście ma spore znaczenie dla postawy, jaką dziś przyjmiemy: odrzucimy system w całości, czy będziemy starali się go jedynie reformować... aby dotrwał do następnego wstrząsu.

Samorządowa alternatywa

Samorządowa alternatywa
Czy w latach 80. istniała w ruchu "Solidarność" samorządowa alternatywa, zarówno dla PRL-owskiego socjalizmu, jak i dla kapitalizmu? Co się z nią stało? Czy samorządowa rewolucja została zdradzona, a jeśli tak to przez kogo? Na te pytania, mające fundamentalne znaczenie dla zrozumienia dzisiejszej sytuacji w Polsce, staramy się znaleźć odpowiedź w "Przeglądzie".

Realne podporządkowanie pracy kapitałowi jest określone w opozycji do formalnego podporządkowania pracy kapitałowi. Formalne podporządkowanie następuje w momencie, kiedy kapitał podejmuje zarządzanie nad procesem pracy, który organizuje poza, bądź przed stosunkiem kapitalistycznym, poprzez wprowadzenie płacy roboczej. Jest to formalne włączenie przez kapitał w obręb własnych stosunków produkcji, praktyk pracy, które powstały poza jego obszarem. Wtedy ze względu na poziom uspołecznienia produkcji, stosowanych technologii i form organizacji praca ma charakter przypadkowy. Praca rzemieślników w manufakturze ma charakter przypadkowy, formalny i, pomimo że podlegają oni właścicielowi manufaktury, to mogą ją wykonywać indywidualnie. Natomiast w fabryce kapitalistycznej robotnik posiada kwalifikacje, lecz nie są one wystarczające od samodzielnego zrealizowania przez niego całego procesu produkcyjnego i w tym sensie jest podporządkowany realnie. W realnym podporządkowaniu kapitałowi proces pracy jest w taki sposób zreorganizowany wewnętrznie, aby odpowiadał dyktatowi kapitału. Przykładem przejścia z jednej do drugiej formy może być ręczne tkactwo, które najpierw było wykonywane za płacę roboczą (formalne podporządkowanie), a następnie zaczęło być wykonywane przez maszynę (realne podporządkowanie). W tym sensie realne podporządkowanie jest procesem lub techniką, która występuje w różnych momentach historii kapitalizmu.
Artykuł aktualizowany: 11.11.2009